Эй, фермер аркъадашлар ве багъчаджылыкъ авесджилери! Менден, дымлаткъан мадделернинъ еткизиджиси оларакъ, бу махсулатлар органик тарла ходжалыгъында къулланмакъ ичюн келишкенми, деп чокъ сорайлар. Бу пек яхшы суаль, ве тафсилятлы джевапкъа ляйыкътыр. Демек, келинъиз, догърудан-догъру ичине далайыкъ ве органик кой ходжалыгъында дымлаткъан мадделерни къулланувнынъ ички ве тышкъы тарафларыны огренейик.
Биринджиден, дымлаткъан мадделернинъ не олгъаныны анълайыкъ. Садедже, дымлаткъан мадделер — сувнынъ юзюнинъ кергинлигини эксильткен мадделердир. Бу сувнынъ тегиз даркъалмасына ве топракъкъа даа эффектив кирмесине ярдым эте. Кой ходжалыгъы контекстинде бу, осюмликлер сувгъа ве гъыдалы мадделерге къолайджа иришмек мумкюн олгъаныны анълата, бу исе осюмликлернинъ яхшы осьмесине ве сагълам олмасына кетире.
Шимди исе, органик тарладжылыкъ акъкъында сёз чыкъкъанда, нени къулланмакъ мумкюн ве нени къулланмакъ мумкюн олмагъаныны идаре этеджек къатты къаиде ве низамнамелер бар. Органик кой ходжалыгъы – бу табиатнен уйгъунлыкъта чалышмакъ, синтетик химиявий мадделерден къачынмакъ ве экологик мувазенени тешвикъат этмектир. Демек, буюк суаль шунда ки, дымлаткъан мадделер бу органик рамкагъа сыгъалармы?
Джевап: бунъа багълы. Сылакъландырыджыларнынъ чешитлери бар, оларнынъ эписи органик тарладжылыкъкъа келишмей. Базы дымлаткъан мадделер синтетик химиявий мадделерден япыла, олар органик кой ходжалыгъында ич бир шейге ярамай. Бу синтетик дымлаткъан мадделер чокъ вакъыт нефть махсулатларындан алынгъан ве экологиягъа менфий тесир эте билелер.
Лякин базарда табиий ве органик дымлаткъан мадделер де бар. Булар, адет узьре, осюмлик-эсасында я да биодеградациягъа малик материаллардан япыла. Меселя, базы дымлаткъан мадделер табиий ягълардан я да осюмлик экстрактларындан алынгъан. Бу табиий дымлаткъан мадделер экологиягъа аз зарар кетиргенлери ве топракъта табиий ёлнен парчаланмакъ мумкюн олгъаны ичюн, органик тарладжылыкъ принциплерине зияде келише.
Органик тарла ходжалыгъында дымлаткъан мадделерни къулланувнынъ эсас файдаларындан бири – сувнынъ истималыны юксельтмектир. Бир чокъ регионларда сув къыйметли ресурстыр, эр бир тамчыдан энъ яхшысыны алмакъ пек муимдир. Сымлаткъан мадделер сувгъа топракъкъа терендже кирмеге ярдым этелер, акъынты ве бувланувны эксильтелер. Бу демек, сув аз исраф этиле, осюмликлер къургъакълыкъ вакъытларында биле керекли дымлыкъны ала билелер.
Даа бир имтияз — гъыдалы мадделерни яхшыджа къабул этмек. Сув топракътан къолайджа кечип олгъанда, о, озюнен берабер гъыдалы мадделерни де алып кете биле. Бу осюмликлерге зарур минерал ве витаминлерни даа яхшы синъдирмеге ярдым эте, бу исе даа къавий ве махсулдар осюмликлернинъ пейда олувына кетире. Органик кой ходжалыгъында, анда дикъкъат сагълам топракъ къурмакъ ве табиий осьювни тешвикъат этмекке джельп этиле, бу акъикъий оюн-денъиштирювджи ола биле.
Лякин эписи кунеш ве кок къушагъы дегиль. Органик тарла ходжалыгъында дымлаткъан мадделерни къулланмакънынъ базы потенциаль эксикликлери бар. Къасеветли шейлерден бири – топракъ микроорганизмлерине тесиридир. Базы дымлаткъан мадделер, атта табиий мадделер де, топракътаки бактериялар, мантарлар ве башкъа микроорганизмлернинъ назик мувазенесине тесир эте билелер. Бу микроорганизмлер топракъ сагълыгъында ве гъыдалы мадделернинъ девирленювинде пек муим роль ойнайлар, шунынъ ичюн эр бир бозув узун-муддетли нетиджелерге кетире биле.
Даа бир меселе – къалдыкъларнынъ топланув имкяны. Вакъыт кечтикче, дымлаткъан мадделерни текрар-текрар къулланмакъ топракъта химиявий мадделернинъ я да мадделернинъ топланувына кетире биле. Бу топракънынъ кейфиетине ве осюмликлернинъ сагълыгъына потенциаль тесир эте биле. Сылакъландырыджы мадделерни орта ольчюде къулланмакъ ве хавфсыз ве биодеградациягъа малик олгъаны белли олгъан махсулатларны сечип алмакъ муимдир.
Демек, дымлаткъан мадденинъ органик тарла ходжалыгъы ичюн келишкенини къайдан бильмек мумкюн? Биринджи адым – органик сертификатлы махсулатларны къыдырмакъ. Органик сертификатлар берген бир къач тешкилят бар, меселя, АКъШ-таки USDA Organic ярлыгъы. Бу сертификатлар махсулатнынъ къатты стандартларгъа джевап бергенини ве синтетик химиявий мадделерден азат олгъаныны темин этелер.
Сиз дымлаткъан мадденинъ теркибий къысмы акъкъында да бир къач араштырма япмакъ мумкюнсинъиз. Табиий ве янъылангъан ресурслардан япылгъан махсулатларны къыдырынъыз. Ярлыкъта насылдыр тенбиелер я да сынъырлавлар олмагъаныны тешкеринъиз ве истисалджынынъ косьтергичини дикъкъатнен беджермеге эмин олунъ.
Бизим ширкетимизде махсус органик кой ходжалыгъы ичюн махсус япылгъан дымлаткъан мадделернинъ бир сырасыны теклиф этемиз. Бизим махсулатларымыз табиий мадделерден япыла ве органик сертификатына маликтир. Биз оларнынъ этраф муит ичюн хавфсыз олгъаныны ве топракъ дымлыгъыны ве осюмликлернинъ осювини яхшылаштырувда семерели олгъаныны тешкермек ичюн кенъ сынавлар кечирдик.
Эгер сиз даа эмин олмасанъыз, дымлаткъан мадделер озь органик ходжалыгъынъ ичюн догъру олып олмагъанына, эр вакъыт кичик-ольчюде сынав кечирмек мумкюн. Сылакъландырыджыны озь тарланънынъ кичик бир ерине сюрт ве нетиджелерни козет. Ишленген ердеки осюмликлернинъ осювини ве сагъламлыгъыны ишленмеген ердеки осюмликлернен тенъештир. Бу сизге дымлаткъан мадденинъ сизинъ конкрет топракъ ве климат шараитлеринде насыл чалышкъаныны даа яхшы анъламагъа ярдым этер.
Нетиджеде, дымлаткъан мадделер органик тарла ходжалыгъында къыйметли алет ола биле, амма махсулатларны догъру сечип алмакъ муимдир. Табиий ве органик дымлаткъан мадделер сувнынъ истималыны ве гъыдалы мадделернинъ алынмасыны яхшылаштырмагъа ярдым эте билелер, амма топракъ сагълыгъына менфий тесир этмемек ичюн оларны мукъайтлыкънен къулланмакъ керек. Эгер сиз бизим дымлаткъан мадделеримиз акъкъында бильмек истесенъиз я да суаллеринъиз олса, бизнен багъланынъыз. Биз мында ферманъ ичюн энъ яхшы къарарларны къабул этмеге ярдым этемиз.
Ве эгер махсулатларымызнынъ тестированиеси ве кейфиетининъ теминленмеси акъкъында даа чокъ бильмек истесенъиз, 2019 сенеси 10.00.4-тестлердфгсдфг. Бу саифеде бизим дымлаткъан мадделеримизнинъ семерелилигини ве хавфсызлыгъыны темин этмек ичюн къуллангъан къатты сынав джерьянлары акъкъында тафсилятлы малюмат бериле.
Демек, эгер сиз озь органик ходжалыгъынънынъ чалышувыны юксек-кейфиетли дымлаткъан мадделернен юксельтмеге истесенъиз, багъланмакътан тартынманъ. Биз сизинъ ихтияджларынъызны музакере этмеге ве сиз ичюн мукеммель чезимни тапмагъа авесленемиз. Келинъиз, сагълам, тургъун осюмликлерни осьтюрмек ичюн берабер чалышайыкъ!
Истеъмал этильген эдебият
- Смит, Дж. (2020 сенеси). Органик кой ходжалыгъы: принциплери ве амелиятлары. Ешиль ер неширлери.
- Джонсон, А. (2019 сенеси). Сылакъландырыджыларнынъ топракъ сагълыгъына тесири. Тургъун кой ходжалыгъы меджмуасы, 35(2), 123-135.
- Органик мадделерни тешкерюв институты (ОМРИ). (2021 сенеси). ОМРИ махсулатлары джедвели. [ОМРИ ресмий сайтындан алынды]
