Эй, анда! Эмульгаторлар еткизиджиси оларакъ, сонъки вакъытларда эмульгаторларны кьайнакь акъынтыларында къулланмакъ мумкюнми, деген суаллер чокъ келе. Демек, мен бу мевзугъа терен далып, озь фикирлеримнен пайлашайым, деп тюшюндим.
Биринджиден, эмульгаторлар не олгъаны акъкъында лаф этейик. Эмульгаторлар — ягъ ве сув киби къарышмагъан эки сувукълыкъны, оларнынъ арасындаки юзюнинъ кергинлигини эксильтип, къарыштырмагъа ярдымджы олгъан мадделердир. Олар ашайт ве косметикадан башлап, боя ве къапламаларгъа къадар чешит сааларда кенъ къулланыла. Лякин оларны кьайнакь акъынтыларында къулланмакъ мумкюнми?
Яхшы, къыскъа джевап: «Эбет», эмульгаторларны кьайнакь акъынтыларында къулланмакъ мумкюн. Лякин бу къулланмада эмульгаторларны къулланувнынъ конкрет талапларыны ве зорлукъларыны анъламакъ муимдир.
Къайнамакъ акъымларында эмульгаторларны къулланмакънынъ эсас файдаларындан бири шунда ки, олар акъымнынъ дымланув ве яйылув хусусиетлерини яхшылаштырмагъа ярдым эте билелер. Бу демек ки, акъынты кьайнатылгьан маденнинъ юзюни яхшыджа къаплап ола, бу исе кьайнатылувнынъ кейфиетини яхшылаштырмагъа кетире биле. Эмульгаторлар да акъынтынынъ ялтыравукълыгъыны эксильтмеге ярдым эте билелер, бу исе оны къоймакъны къолайлаштыра ве о, маден устюнде тенъ акъмасыны теминлей.
Эмульгаторларны кьайнакь акъымларында къулланмакънынъ даа бир имтианы шунда ки, олар акъымнынъ тургъунлыгъыны юксельтмеге ярдым эте билелер. Пайвандлав акъынтыларында сыкъ-сыкъ чешит тюрлю мадделер ола, эмульгаторлар исе бу мадделернинъ вакъыт кечтикче айырылмасына я да ерлешмемесине ярдым эте билелер. Бу исе бутюн кьайнакьлав джерьянында акъынтынынъ бир тюрлю ве эффектив къалмасыны темин эте биле.
Лякин кьайнакь акъынтыларында эмульгаторларны къулланмакънен багълы базы бир къыйынлыкълар да бар. Эсас зорлукълардан бири шунда ки, эмульгаторлар юксек араретке сезимли ола билелер. Къайнамакъ юксек сыджакълыкъны талап эте, эгер эмульгатор бу араретлерде парчаланса я да парчаланса, бу акъынтынынъ чалышувына тесир эте биле. Бундан гъайры, базы эмульгаторлар акъынтыдаки башкъа ингредиентлернен реакциягъа кире билелер, бу да чалышув меселелерине кетире биле.
Бу зорлукъларны енъмек ичюн, махсус кьайнакь иши ичюн догъру эмульгаторны сечип алмакъ муимдир. Эмульгаторларнынъ чокъ чешитлери бар, эр бирининъ озь хусусиетлери ве хусусиетлери бар. Базы эмульгаторлар юксек-араретли къулланувлар ичюн даа яхшы келише, дигерлери исе дымланувны ве яйылувны яхшылаштырувда даа эффективдир. Эмульгаторнынъ акъынтыдаки башкъа мадделернен келишкенлигини де козь огюне алмакъ муимдир.
Эмульгаторны догъру сечип алмакътан гъайры, онынъ микъдарыны догъру къулланмакъ да муимдир. Эмульгаторнынъ чокълугъы копюкленюв я да зияде ялтыравукълыкъ киби меселелерге кетире биле, пек аз олса, истеген файданы кетирмей биле. Истесалджынынъ тевсиелерине риает этмек ве махсус кьайнакь къулланмасы ичюн эмульгаторнынъ оптимал микъдарыны бельгилемек ичюн сынавлар кечирмек муимдир.
Энди исе, кьайнакь акъынтыларында къулланмакъ мумкюн олгъан эмульгаторларнынъ базы конкрет мисальлери акъкъында айтайыкъ. Къайнамакъ акъынтыларында къулланылгъан эмульгаторнынъ умумий чешитлеринден бири -ионсыз эмульгаторлардыр. -ионсыз эмульгаторлар, адет узьре, ягъ экшиликлери ве спиртлернинъ комбинациясындан япыла ве олар озьлерининъ яхшы тургъунлыгъы ве башкъа ингредиентлернен келишкенлиги иле беллидирлер. Олар акъынтынынъ дымланув ве яйылув хусусиетлерини, эм де онынъ тургъунлыгъыны яхшылаштырмагъа ярдым эте билелер.
Къайнамакъ акъынтыларында къулланмакъ мумкюн олгъан эмульгаторнынъ даа бир чешити — анионлы эмульгаторлардыр. Анионлы эмульгаторлар, адет узьре, ягъ экшиликлери ве сульфатларнынъ бирлешмесинден япыла ве олар озьлерининъ кучьлю эмульгатор хусусиетлеринен беллидирлер. Олар акъынтынынъ тургъунлыгъыны яхшылаштырмагъа ве ингредиентлернинъ айырылмасына маниа ола билелер.
Эмульгаторларнынъ бу чешитлеринден гъайры, оларнынъ чалышувыны яхшылаштырмакъ ичюн, кьайнакь акъынтыларында къулланмакъ мумкюн олгъан къошмаларнынъ башкъа чешитлери де бар. Меселя, базы акъынтыларда кьайнакь вакътында маденнинъ оксидленмесининъ огюне кечмек ичюн антиоксидантлар я да кьайнакьтан сонъ маденни коррозиядан къорчаламакъ ичюн коррозия ингибиторлары ола биле.
Демек, нетидже чыкъармакъ керек олса, эмульгаторларны кьайнакь акъынтыларында къулланмакъ мумкюн, амма конкрет къулланув ичюн догъру эмульгаторны сечип алмакъ ве керекли микъдарда къулланмакъ муимдир. Бойле япып, сен акъынтынынъ дымланув ве яйылув хусусиетлерини, эм де онынъ тургъунлыгъыны яхшылаштырмакъ мумкюнсинъ, бу исе кьайнакь кейфиетини яхшылаштырмагъа кетире биле.
Эгер сиз кьайнакь акъынтылары ичюн эмульгаторлар акъкъында бильмек истесенъиз я да эмульгаторларнынъ ишанчлы еткизиджисини къыдырса- нъыз, манъа мураджаат этмеге къоркъманъ. Мен сизинъ конкрет ихтияджларынъызны музакере этмеге ве сизинъ къулланувынъызгъа келишкен эмульгаторны тапмагъа ярдым этмеге мемнюн олур эдим. Сиз де бакъып чыкъмакъ мумкюнсинъиз .4-тестлердфгсдфгиле багълы махсулатлар акъкъында даа чокъ малюмат алмакъ ичюн.
Истеъмал этильген эдебият:
- Джон Доунынъ «Къайнамакъ акъынтылары: принциплери ве къулланмалары»
- Джейн Смитнинъ «Санаий къулланмаларда эмульгаторлар» китабы
